جرعه ای شعر و ادبیات

در این پست کار خاصی نمی خواهیم انجام دهیم و صرفا به خواندن چند بیت زیبا از شاعر معاصر و خوش قریحه ای به نام فاضل نظری خواهیم خواند که خالی از لطف نیست. این شاعر توانا توانسته با اشعار زیبای خود توجه ها را به سوی خود جلب کند. در زیر چند بیت منتخب از این شاعر را خواهیم خواند. با ما همراه باشید.

مورد اول

ملائک با نگاه یاس بر ما سجده می کردند ------------ ملائک راست می گفتند اما ساختی ما را

که باور می کند با اینکه از آغاز می دیدی ------------ که منکر می شویم آخر خودت را ساختی ما را

بیتی زیبا و شنیدنی درباره خلقت انسان که هم به علم خداوند و هم ناسپاسی کردن انسان اشاره میکند. کامل این شعر نیز بسیار زیبا می باشد.

مورد دوم

هر کسی در دل من جای خودش را دارد ----------------- جانشین تو در این سینه خداوند نشد

این بیت انتخابی نیز بسیار زیبا می باشد. این شعر توسط محسن چاووشی نیز خوانده شده است.

مورد سوم

دوک نخ ریسی بیاور، یوسف مصری ببر --------------- شهر از بازار یوسف های ارزان پر شده است

بیت زیبای دیگری که نشان دهنده ذوق و قریحه این شاعر است. در این بیت زیبا فاضل نظری به ارزان شدن عشق و معشوقه ها اشاره می کند.

مورد چهارم

نام تو را می کَند روی میزها هر وقت -------------- در دست آن دیوانه می افتاد چاقویی

بیت عاشقانه و زیبایی که جنون دوست داشتن را به زیبایی و در کلماتی ساده به تصویر می کشد.

مورد پنجم

چای می نوشم که با غفلت فراموشت کنم -------------------- چای می نوشم ولی از اشک فنجان پر شده است

بیت زیبا و ساده دیگری که فراموش نشدن عشق و محبوب را به تصویر می کشد.

مورد ششم

نهال بودم و در حسرت بهار ولی -------------------- درخت می شوم و شوق برگ و بارم نیست

به این نتیجه رسیدم که سجده کردن من------------ به جز مبارزه با آفریدگارم نیست

این ابیات نیز به زیبایی و در عین سادگی، سختی زندگی انسان را به تصویر می کشد.

مورد هفتم

دل از سیاست اهل ریا بِکَن، خود باش -------------------- هوای مملکت عاشقان سیاسی نیست

ممنون از توجه شما به این پست ساده درباره این شعر

کانال تلگرام ما: https://t.me/quiz_of_poem

صفحه اینستاگرام ما : jorei_az_sher

دوستان همراه و عزیز، حتما نظرات خودتان را برای ما بنویسید. قسمت نظرات در ابتدای پست و زیر عنوان اصلی قرار دارد.

بدون شک نوروز و سال نو و آمدن بهار در ادبیات فارسی جایگاه خاصی دارد. شاعران مختلف درباره این موضوع استفاده کرده اند و از این کلمات در اشعار و نثرهای خود استفاده کرده اند. در زیر به برخی از آنها اشاره شده است. با ما همراه باشید تا درباره نوروز در ادبیات فارسی بخوانید.

عنصری

عنصری درباره نوروز و در مدح سلطان محمود غزنوی چنین می گوید:

تا حکم سر سال عجم باشد نوروز ---------- چون حکم سر سال عرب ماه محرم

جاوید جهاندار و خداوند جهان باش ---------- تو شاد بکام دل و اعدات مغمم

عنصری در اینجا می گوید که شروع سال عجم(غیر عرب) نوروز است و شروع سال نو عرب ها نیز از محرم است. او برای محمود غزنوی، تا شروع سال نو عجم و عرب آرزوی پادشاهی جهان، جاودانی، شادکامی و ناشادمانی دشمنانش را می کند.

در جایی دیگر دوباره این شاعر در مدح و ستایش و دعا برای محمود غزنوی از نوروز و فصل بهار می گوید:

همی تا بر زند هنگام نوروز -------------- نسیم باغ با عود قماری

شود گلبن عماری و گل زرد --------------- چو کوکبهای زرین بر عماری

بپیروزی و کام دل همی باد --------------- ترا در ملک و دولت پایداری

او تا نوروز که نسیم خوشبو می آید و همه جا پر از گل و زیبایی می شود، آرزوی پادشاهی و پیروزی پادشاه را دارد.

ابوسعید ابوالخیر

در رباعی نقل شده و منتسب به ابوسعید ابوالخیر او چنین از نوروز می سراید:

نوروز شد و جهان برآورد نفس ------------حاصل ز بهار عمر ما را غم و بس

از قافلهٔ بهار نامد آواز -------------------- تا لاله به باغ سر نگون ساخت جرس

او می گوید که با آمدن نوروز و بهار، جهان نفس تازه ای می کشد اما باز هم از غم می نالد.

فرخی سیستانی

فرخی سیستانی در شعری در مدح خواجه عمید به زیبایی نوروز و بهار را به تصویر می کشد. ابیاتی از این قصیده زیبا را بخوانید:

روزیست که در سال نیابند چنین روز ---------- سالیست که در عمر نیابند چنین سال

در روی من امروز بخندد لب امید ------------- بر چهرمن امروز بخندد دل اقبال

در زاویه امروز بخندد لب زاهد ------------- در صومعه امروز بجنبد لب ابدال

از لاله همی لعل کند کبک دری پر ------------ وز سبزه همی سبز کند زاغ سیه بال

از ناله قمری نتوان داشت سحر گوش ---------- وز غلغل بلبل نتوان داشت بشب هال

از تازه گل لاله که در باغ بخندد --------------- در باغ نکوتر نگری چشم شود آل

از دشت کنون مشک توان برد به اشتر --------- با آنکه فروشند همی مشک به مثقال

گلزار چو بتخانه شد از بتگر و ازبت ----------------کهسار چو ار تنگ شد از صورت و اشکال

از بس گل مجهول که در باغ بخندید -------------- نزدیک همه کس گل معروف شد آخال

ای روز چه روزی تو بدین زینت و این زیب ---------- کز زینت وزیب تو دگر شدهمه احوال

ناصرخسرو

ناصر خسرو در ابیاتی زیبا در یک قصیده چنین نوروز و سال نو را توصیف می کند. او در بیتی می گوید وقتی طبیعت زنده و شاد است تو چرا غمگینی( البته اینجا مخاطب دارد). آنها را در زیر بخوانید:

نوروز ببین که روی بستان ---------------شسته است به آب زندگانی

واراسته شد چون نقش مانی ---------- آن خاک سیاه باستانی

بر سر بنهاد بار دیگر -------------------- نو نرگس تاج اردوانی

درویش و ضعیف شاخ بادام ------------ کرده است کنار پر شیانی

گیتی به مثل بهشت گشته است ------ هرچند که نیست جاودانی

چون شاد نه‌ای چو مردمان تو؟ ----------یا تو نه ز جنس مردمانی؟

مسعود سعد سلمان

این شاعر نوروز را در رباعی عاشقانه به خدمت می گیرد و چنین می گوید:

بر روی تو مهربان و دلسوز منم ---------- پیش تو به مهرگان و نوروز منم

بر لشگر هجران تو پیروز منم -----------سر دفتر عاشقان امروز منم

خیام

خیام مانند همیشه نوروز را فرصتی برای شادی، نشستن با یار، مغتنم شمردن لحظه اکنون و نوشیدن شراب می داند. در زیر از او بخوانید:

بر چهرۀ گل نسیم نوروز خوش است--------------- در صحن چمن روی دل‌افروز خوش است

از دی که گذشت هر چه گویی خوش نیست ------خوش باش و ز دی مگو که امروز خوش است

@@@@@

چون لاله به نوروز قدح گیر به دست --------------- با لاله‌رخی اگر تو را فرصت هست

می نوش به خرمی که این چرخ کهن --------------ناگاه تو را چو خاک گرداند پست

انوری

انوری نیز در مدح صاحب ناصرالدین طاهر، به او نوروز را تبریک می گوید که نشان دهنده این رسم دیرینه است:

صاحبا جنبشت همایون باد --------------- عید و نوروز بر تو میمون باد

خاقانی

خاقانی در ابیاتی در وصف گذر عمر چنین می گوید. او می گوید اگر چه موهایت سفید شده است اما سال عمرت همه نوروز است.

گرچه مویت سپید شد بی‌وقت ---------- سال عمرت هنور نوروز است

تنگ دل چون شوی ز موی سپید ------- که در افزای عمرت امروز است

اوحدالدین کرمانی

این شاعر نوروز را زمان عاشقی و سپری کردن با یار می داند و چنین می گوید:

بر سبزه چو چشم ابر نوروز گریست ----------- بی وصل رخ یار نمی شاید زیست

شد لاله زخاک دیگران مجلس ما -------------- تا سبزهٔ گور ما تماشاگه کیست

مولانا

مولوی اما عیدش را یار و دیدار با او می داند و چنین می گوید:

اندر دل من مها دل‌افروز توئی --------- یاران هستند لیک دلسوز توئی

شادند جهانیان به نوروز و به عید -------- عید من و نوروز من امروز توئی

در شعری دیگر به زیبایی به توصیف فصل بهار و نوروز می پردازد:

مستی و عاشقی و جوانی و یار ما ------------ نوروز و نوبهار و حمل می‌زند صلا

هرگز ندیده چشم جهان این چنین بهار --------- می‌روید از زمین و ز کهسار کیمیا

پهلوی هر درخت یکی حور نیکبخت ----------------دزدیده می‌نماید اگر محرمی لقا

سعدی

سعدی که استاد سخن است بسیار زیبا از عید و نوروز و عاشقی و فصل نو می گوید. شعر مشهور زیر از سعدی به زیبایی از نوروز می گوید:

برآمد باد صبح و بوی نوروز ------------------به کام دوستان و بخت پیروز

مبارک بادت این سال و همه سال ---------همایون بادت این روز و همه روز

چو آتش در درخت افکند گلنار ---------------دگر منقل منه آتش میفروز

چو نرگس چشم بخت از خواب برخاست -----حسد گو دشمنان را دیده بردوز

بهاری خرم است ای گل کجایی ------------ که بینی بلبلان را ناله و سوز

جهان بی ما بسی بوده‌ست و باشد -------- برادر جز نکونامی میندوز

در شعر زیبای دیگر باز هم سعدی به زیبایی نوروز و تازه شدن طبیعت را توضیف می کند:

برخیز که باد صبح نوروز ------------ در باغچه می‌کند گل افشان

خاموشی بلبلان مشتاق ---------- در موسم گل ندارد امکان

آواز دهل نهان نماند ------------- در زیر گلیم و عشق پنهان

بوی گل بامداد نوروز ------------- و آواز خوش هزاردستان

بس جامه فروخته‌ست و دستار ------- بس خانه که سوخته‌ست و دکان

ما را سر دوست بر کنار است --------- آنک سر دشمنان و سندان

امیرخسرو دهلوی

این شاعر نیز به زیبایی نوروز و فصل بهار را به تصویر می کشد:

باغ در ایام بهاران خوش است ------------موسم گل با رخ یاران خوشست

چون گل نوروز کند نافه باز ------------- نرگس سرمست در آید به ناز

سبزه برآرد خط عاشق فریب ------------- از دل بیننده رباید شکیب

برگ شود بر گل نسرین فراخ --------------آب چکد ز ابر بر اندام شاخ

سرو تر اندام ز لطف صبا ------------------ از خز بی‌تار بپوشد قبا

....

اوحدی

این شاعر دیدار روی یار را عید و رخ یار را به نوروز تشبیه می کند:

شب هجرانت ای دلبر شب یلداست پنداری ---------- رخت نوروز و دیدار تو عید ماست پنداری

خواجوی کرمانی

خواجو هم چهره یار را به زیبایی نوروز و عید می داند:

هر که در شب رخ چون ماه تو بیند گوید ------------ روز عیدست مگر یا شب نوروز امشب

جهان ملک خاتون

این شاعره خوش قریحه نیز در بیتی از نوروز می گوید که باعث روح افزایی تن است وجهان را زیبا و لطیف می کند:

باد نوروزی بیاراید جهانی را به لطف ------------- روح در تن می فزاید موسم نوروز باد

در جایی دیگر نیز این چنین نوروز را برای یار خود آرزو می کند:

نوروز به هر سال یکی روز بود لیک --------- هر صبحدمی باد تو را روز ز نوروز

سال و مه و روزت همه نو باد ز گیتی --------دایم همه شب باد تو را روز چو نوروز

حافظ

حافظ مانند همیشه از نوروز و فصل بهار نکات زیبای عرفانی و عاشقانه بیرون می کشد:

ز کوی یار می آید نسیم باد نوروزی --------- ----------------از این باد ار مدد خواهی چراغ دل برافروزی

سخن در پرده می گویم چو گل از غنچه بیرون آی ---------- که بیش از پنج روزی نیست حکم میر نوروزی

اهلی شیرازی

این شاعر نیز نوروز و فصل بهار را ایام شادی می گوید و در مطلع غزلش به شاد و زیستن و بی وفایی عمر و دنیا اشاره می کند:

فصل گل نوروز شد دارد جهان حالی دگر -------------- می خور وفاداری مجو از عمر تا سالی دگر

هلالی جغتایی

هلالی شب وصل یار را شب قدر خود و بهتر از هزار نوروز می داند( اشاره به بهتر بودن شب قدر از هزار ماه).

شد ماه من آن شمع شب‌افروز امشب ------------ گو چرخ و فلک ز رشک می‌سوز امشب

امشب نه شب وصل، شب قدر من‌ست ---------- بهتر ز هزار روز نوروز امشب

وحشی بافقی

او در یک رباعی چنین نوروز و فصل بهار را به تصویر می کشد:

نوروز شد و بنفشه از خاک دمید ----------- بر روی جمیلان چمن نیل کشید

کس را به سخن نمی‌گذارد بلبل -----------در باغ مگر غنچه به رویش خندید

ابوالحسن فراهانی

این شاعر در شعر زیبای زیر فصل بهار و نوروز را به تصویر می کشد:

باد نوروز آمد و آورد بوی یاسمین ---------------- بهر رقص آمد برون دست چنار از آستین

نرگس مخمور در صحن چمن زین خرمی -------کوفت چندان تا که تا زانو فروشد در زمین

صائب تبریزی

این شاعر نیز در وصف نوروز و بهار چنین سروده است:

نوروز شد که جوش زند خون باغ‌ها ----------- از بوی گل، پری زده گردد دماغ‌ها

در رهگذار باد سحرگاه، نوبهار --------------- از خیرگی ز لاله فروزد چراغ‌ها

در غزلی دیگر اما خود را از غم و شادی و نوروز و محرم فارغ می داند:

ما ز اهل عالمیم اما ز عالم فارغیم ------------ از غم و شادی و نوروز و محرم فارغیم

فیض کاشانی

فیض کاشانی دیدار یار را عید و نوروز خود می داند:

عید نوروز من آنست که بینم رویت --------- عید قربان که لقای تو کند بنیادم

فیاض لاهیجی

این شاعر نیز در یک رباعی خطاب به یار خود می گوید که کمتر او را اذیت کند و به وصالش تن دهد:

نوروز شد و شکفت گلزار هوس ----------- گفتن به تو ای معلّم هرزه نفس

بر نوگل من جفا و بیرحمی بس ----------- گل را به قفس نگه نمی‌دارد کس

هاتف اصفهانی

او نیز در مورد نوروز در شعری چنین می گوید:

ز فیض ابر آزاری زمین مرده شد زنده ----------- ز لطف باد نوروزی جهان پیر شد برنا

صبا پر کرد در گلزار دامان از گل سوری --------- که امروز امهات از شوق در رقصند با آبا

نیر تبریزی

نیر تبریزی بهار و نوروز را فرصت نشستن با یار زیبا و خوشی می داند و چنین می سراید:

کافر عشقم و سودای بتانم دین است ------------ زاهد از حق مگذر دینی اگر هست این است

روز نوروز خط سبز و لب نوشین است --------------مژده ایدل که بهار آمد و فروردین است

بتمنای طبیبی که ببالین آمد ------------------------ شب و روزم سر سودا زده بر بالین است

ایرج میرزا

ایرج میرزا در شعری زیبا و بانمک به تفاوت عید نوروز پسر خوب و پسر بد می پردازد و چنین می گوید:

عید نوروز و اوّل سال است -------------- روزِ عیش نَشاطِ اطفال است

همه آن روز رختِ نو پوشند -------------- چای و شربت به خوش دلی نوشند

پسر خوب، روزِ عید اندر ----------------رَود اَوَّل به خدمتِ مادر

.....

پسر بد چو روز عید شود -------- از همه چیز ناامید شود

نه پدر دوست داردش نه عمو ------- نه کس عیدی آورد بَرِ او

عیدی آن روز حقِ پسر است ---------که نجیب و شریف و باهنر است

ملک الشعرای بهار

ملک الشعرای بهار در شعری زیبا به شاه می گوید که روا مدارد که کسی شب نوروز را به جای هفت سین، با هفت شین سپری کند:

شاها روا مدار که بر جای هفت سین ------------- با هفت شین کسی شب نوروز سر کند

شکوا و شیون‌ و شغب‌ و شور و شین را --------------با ذکر شه شریک دعای سحر کند

او در اشعار زیبای دیگری نیز از نوروز و بهار گفته است و در آنها نکات اجتماعی و اخلاقی زیبایی مطرح کرده است.

فرخی یزدی

او در شعری، روز نوروز را زمانی می داند که نام مسکین و غنی محو شود و در واقع برابری حاصل شود:

نام مسکین و غنی روزی که محو و کهنه گشت ------------- با تساوی عموم آن روز نو، نوروز ماست

پروین اعتصامی

این شاعر چیره دست نیز در شعری زیبا که پند پدر به پسر است از بی وفایی دنیا می گوید و دولت نوروز را ماندنی نمی داند:

دولت نوروز نپاید بسی --------- حمله و تاراج خزان در قفاست

دور کن از دامن اندیشه دست ----- از پی مقصود برو تات پاست

شاعران بسیار دیگری از نوروز سروده اند. ما در اینجا سعی کردیم برخی از این اشعار را بیاوریم. امیدواریم مورد پسند بوده باشد.

کانال تلگرام ما: https://t.me/quiz_of_poem

صفحه اینستاگرام ما : jorei_az_sher

دوستان همراه و عزیز، حتما نظرات خودتان را برای ما بنویسید. قسمت نظرات در ابتدای پست و زیر عنوان اصلی قرار دارد.

ماه مبارک رمضان تا ایامی دیگر شروع می شود و همه مهمان سفره خداوند کریم خواهیم بود. در این پست به رمضان و عمل روزه در ادبیات فارسی( شعر یا نثر) پرداخته ایم. با ما همراه باشید.

روزه از منظر مولوی

مولوی که خود مسلمانی حقیقی است، روزه را در ابیاتی زیبا به شکل زیر به تصویر می کشد. او می گوید که چند روزی شکم خود را خالی کن تا آن را از از انوار الهی پر کنی. در زیر این ابیات را بخوانید:

لب فروبند از طعام و از شراب ------- سوی خوان آسمانی کن شتاب

گر تو این انبان ز نان خالی کنی ---------- پر ز گوهرهای اجلالی کنی

طفل جان از شیر شیطان باز کن ---------- بعد از آنش با ملک انباز کن //// انباز : شریک، مَلَک: فرشته

چند خوردی چرب و شیرین از طعام؟ --------امتحان کن چند روزی در صیام

چند شبها خواب را گشتی اسیر؟ --------- یک شبی بیدار شو دولت بگیر

روزه از منظر حافظ

حافظ اما روزه و ماه رمضان را در خدمت اشعار عاشقانه و عارفانه گرفته است و مانند همیشه از میکده عشق و شراب عشق سخن گفته است. در زیر چند بیت از حافظ را در این زمینه بخوانید:

ماه شعبان منه از دست قدح کاین خورشید --------- از نظر تا شب عید رمضان خواهد شد

@@@@@

زان باده که در میکده عشق فروشند ----------- ما را دو سه ساغر بده و گو رمضان باش

@@@@@

ثواب روزه و حج مقبول آن کس برد ---------- که خاک میکده عشق زیارت کرد

@@@@@

گر فوت شد سحور، چه نقصان صبوح هست ------- از می کنند روزه گشا طالبان یار

ابوسعید ابوالخیر

این عارف بزرگ و نیز شاعر ابیات عاشقانه ای با روزه سروده است. در زیر یکی از این ابیات را بخوانید:

تا روی ترا بدیدم ای شمع تراز -------------- نی کار کنم نه روزه دارم نه نماز

چون با تو بوم مجاز من جمله نماز --------- چون بی تو بوم نماز من جمله مجاز

روزه از منظر عنصرالمعالی کیکاووس بن اسکندر

این فرد در کتاب خود و در بخش " اندر سپاس داشتن از خداوند نعمت" که به نثر است درباره روزه حرف هایی را به پسر خویش گوشزد کرده است. در زیر این متن را بخوانید:

" و بدان ای پسر که روزه طاعتی است که در سالی یکبار باشد. نامردمی بُود تقصیر کردن و خردمندان چنین از خویشتن روا ندارند

.....

و آگاه باش ای پسر که حق تعالی از سیری و گرسنگی تو بی نیاز است لیکن غرض در روزه مهری است از خدا "

تقصیر کردن : کوتاهی کردن

روزه در اشعار سعدی

سعدی شاعر است اما فقیهی عالم نیز هست و در اشعار و نثرهای خود مدام به مسائل و احکام دین اشاره کرده است. او هم از فراق ماه رمضان که ماه روزه و خداست در اشعار می نالد و هم در عین حال از آنها برای سرودن ابیات عاشقانه و نیز بیان نکات اجتماعی و اخلاقی بهره می برد. در زیر برخی از این ابیات را بخوانید:

الوداع ای زمان طاعت خیر ----------- مجلس ذکر و محفل قرآن ( در وداع ماه مبارک رمضان)

@@@@@

ای صبح شب نشینان، جانم به طاقت آمد --------- از بس که دیر ماندی چون شام روزه داران : عاشقانه

@@@@@

باز آ که در فراق تو چشمم امیدوار ---------------- چون گوش روزه دار بر الله اکبر است : عاشقانه

@@@@@

خورنده که خیرش برآید ز دست ----------------- به از صائم الدهر دنیاپرست / نکته اخلاقی و اجتماعی ، صائم الدهر: به معنای شخصی که دائم روزه است

روزه از منظر شاطر عباس صبوحی

این شاعر، روزه و رمضان را در خدمت شعری زیبا و عاشقانه گرفته است که شهرت هم پیدا کرده است. در زیر این شعر زیبا را بخوانیم:

روزه دارم من و افطارم از آن لعل لب است ------- آری! افطار رطب در رمضان مستحب است

روز ماه رمضان، زلف میفشان که فقیه ------------ بخورد روزهٔ خود را به گمانش که شب است

زیر لب، وقت نوشتن همه کس نقطه نهد -------- این عجب! نقطه خال تو به بالای لب است

یا رب! این نقطهٔ لب را که به بالا بنهاد؟ ----------- نقطه هر جا غلط افتاد، مکیدن ادب است

شحنه اندر عقب است و، من از آن می‌ترسم ------ که لب لعل تو، آلوده به ماء العنب است

پسر مریم اگر نیست چه باک است ز مرگ ---------- که دمادم لب من بر لب بنت العنب است

منعم از عشق کند زاهد و، آگه نبود ----------------- شهرت عشق من از ملک عجم تا عرب است

گفتمش ای بت من، بوسه بده جان بستان ---------- گفت: رو کاین سخن تو، نه بشرط ادب است

عشق آنست که از روی حقیقت باشد ---------------- هر که را عشق مجازیست حمال الحطب است

گر صبوحی به وصال رخ جانان جان داد ---------------- سودن چهره به خاک سر کویش سبب است

صائب تبریزی

صائب مانند همیشه نکته بین و نکته سنج است و ابیاتی زیبا با نکاتی نغز از روزه می سراید. در زیر این ابیات را بخوانید:

بر سر گنج به خون جگر افطار کنند ------------ این چه فقر است که این خواجه نمایان دارند

روزگاری است که ارباب تنعّم، صائب ---------- چشمِ رغبت به لب نان گدایان دارند

@@@@@

روزی تن پروران از روزه جز کاهش نشد --------- آسیابی دانه چون گردید، ساییدن گرفت / معنی: سهم افراد تن پرور از روزه جز کم شدن وزن چیزی نبود

روزه از منظر ملک الشعرای بهار

این شاعر بزرگ نیز در وصف ماه رمضان و روزه ابیات زیبایی سروده است. در زیر به چند مورد از آنها اشاره شده است:

آمد رمضان و خلق رفتند ز هوش --------- شد میکده ها قفل و زبان ها خاموش

تا نشنود الغیاث می خواران را ---------- مینای عرق پنبه نهادست به گوش

@@@@@

ماه رمضان آمد و روزه، جانا طی شد ---------- ایام دف و چنگ و رباب و نی شد

آید رمضان باز و همی خواهد رفت -------- وین عمر ندانیم کی آمد، کی شد

شاعران دیگر نیز از روزه و رمضان سخن گفته اند اما تا همینجا کفایت است. ممنون از توجه شما.

سوختم از آتش غم تا کی ز منع ---- می زنی بر آتشم دامن، برو خاموش باش

کانال تلگرام ما: https://t.me/quiz_of_poem

صفحه اینستاگرام ما : jorei_az_sher

دوستان همراه و عزیز، حتما نظرات خودتان را برای ما بنویسید. قسمت نظرات در ابتدای پست و زیر عنوان اصلی قرار دارد.

در پارت اول شاعران زن قدیمی در ایران، شما با چند تن از زنان شاعر ایرانی در قرن های پیشین آشنا شدید. در این پست، برخی شاعران زن دیگر معرفی می شوند. با ما همراه باشید.

رشحه

بیگم دختر هاتف اصفهانی( شاعر مشهور) متخلص به رشحه شاعر دوران قاجار است. علاوه بر پدر، شوهر او( میرزا علی اکبر)، پسر( میرزا احمد) و برادرش( سید محمد) نیز شاعر بودند. رشحه شاعری توانمند بود اما متاسفانه دیوان او در دسترس نیست. به گفته محمود میرزا دیوان او 3 هزار بیت داشت. تاریخ دقیق مرگ او مشخص نیست اما می گویند تا سال 1231 زنده بوده است. در زیر غزلی از رشحه را بخوانید:

ماهم اگر به قهر شد به لطف بازگشت ------ شکر خدا که آه سحر چاره ساز گشت

در مُلک عشق، خواجگی و بندگی کدام ----- محمود بین چگونه غلام ایاز گشت

فرخنده هاتفیم به گوش، این نوید گفت ----- دوشینه چون ز خواب غمم دیده بازگشت

کای رشحه، شاد زی که ز یمن قدوم شاه ---- بر روی هم غمت درِ شادی فراز گشت

حجابی استرآبادی

این شاعر در قرن یازدهم و دوازدهم هجری شمسی زندگی می کرده است. او دختر شاعر مشهور، بدرالدین هلالی( هلالی جغتایی) است. پدر وی به اتهام شیعه بودن کشته شد. برخی نام پدر او را هادی استرآبادی می گویند.

در مرات الخیال، درباره او چنین نوشته شده است:

"ماه جهان افروز از عکس رخسارش جلا یافتی. از فرط حیا و عصمت در خلاء و ملاء نقاب از رخسار نازنین برنگرفتی و از آن رو حجابی تخلص نموده بود"

در زیر بیتی از اشعار او را بخوانید:

مهِ جمال تو و آفتاب هر دو یکی است ------ خطِّ عذار تو و مشک ناب هر دو یکی است

آغابیگم

آغابیگم از زنان شاعر قرن دهم است. این شاعر، دختر مهتر قرایی خراسانی بود. پدرش در دربار محمدخان شیبانی منصب داشت. آوازه شاعری او در دوران جوانی پیچیدن گرفت و توانست در دربار محمدخان صاحب عزت و شوکت شود. او دارای قریحه و طبعی عالی در شعر بود و اشعار زیبایی سروده است.

در تذکره " مرات الخیال" نام او آقابیگه است. به او آقایی نیز می گفته اند. بیت مشهور زیر که خیلی ها آن را شنیده اند از این زن شاعر است:

ز هشیاران عالم هر که را دیدم غمی دارد ------- دلا دیوانه شو، دیوانگی هم عالمی دارد

آغابیگم جوانشیر

آغابیگم جوانشیر، شاعره دیگری است که زمان قاجار می زیسته است. تخلص او آغاباجی بود. او یکی از زنان فتحعلی شاه قاجار و نیز حاکم قم بود. او در سال 1248 هجری قمری در قم فوت شد. دیوان باجی متعلق به اوست. می گویند که با دربار و شاهزادگان و خیلی از کارهای آنها مخالف بود. در زیر شعری از این زن شاعر را بخوانید:

خرم آن کو که سر کوی تو جایی دارد ------ که سر کوی تو خوش آب و هوایی دارد

به سفر رفت و دلم شد جرس ناقه او ------ رسم این است که هر نافه درایی دارد

@@@@@@

سوختم از آتش غم تا کی ز منع ---- می زنی بر آتشم دامن، برو خاموش باش

کانال تلگرام ما: https://t.me/quiz_of_poem

صفحه اینستاگرام ما : jorei_az_sher

دوستان همراه و عزیز، حتما نظرات خودتان را برای ما بنویسید. قسمت نظرات در ابتدای پست و زیر عنوان اصلی قرار دارد.

همه شما داستان بامزه و خنده دار کباب غاز را خوانده اید و با آن خنده اید. این داستان کوتاه به دلیل استفاده محمدعلی جمالزاده از ضرب المثل ها و جملات طنز و بامزه شهرت پیدا کرده است. اگر در کتاب های درسی مدارس یا دیگر جاها این داستان را خوانده باشید، پس احتمالا همه آن را نخوانده اید. دلیل این موضوع این است که بخش هایی از آن سانسور یا حذف شده است. مطلب زیر را بخوانید تا بدانید چه قسمت هایی از این داستان بامزه و طنز حذف شده است. با ما همراه باشید.

قسمت حذفی اول

قسمت حذف شده اول مربوط به جایی است که راوی داستان یا همان شخصی که قرار است مهمانی در خانه اش برگزار کند، در حال حرف زدن با همسر خودش بر سر مهمانی است. در اینجا جملاتی حذف شده است که شنیدنش خالی از لطف نیست. همسر راوی یا صاحب خانه چنین می گوید:

(( گفت یک بُرّ نره خر گردن کلفت را که نمی شود وعده گرفت. تنها همان رتبه های بالا را وعده بگیر و ... ))

قسمت حذفی دوم

قسمت حذفی دوم باز هم از زبان همسر صاحب خانه یا همان راوی است. حالا مصطفی خان تشریف آورده اند دم در. بخش هایی از این مکالمه زن و شوهری حذف شده است. در زیر حرف های کامل زن راوی را بخوانید:

(( گفت به من دخلی ندارد. ماشاءالله هفت قران در میان، پسرعموی دسته دیزی خودت است. هر گلی هست به سر خودت بزن. من اساسا شرط کرده ام با قوم و خویش های دَدَری تو هیچ سروکاری نداشته باشم، آن هم با چنین لندهور الدنگی ))

قسمت حذفی سوم

این بخش حذفی از زبان خود صاحبخانه یا همان روای قصه است. او در این بخش که جملاتی از آن در کتاب های درسی سانسور شده است، به توصیف مصطفی می پردازد.

(( گردنش مثل همان غاز مادرمرده ای که در همان ساعت در دیگ مشغول کباب شدن بود، سر از یقه چرکین بیرون دوانده بود و اگرچه به حساب خودش ریش تراشیده بود اما پشمهای زرد و سرخ و خرمایی به بلندی یک انگشت از لابلای یقه پیراهن سر به درآورده و مثل کرمهایی که به مارچوبه گندیده افتاده باشند در پیرامون گردن و گلو در جنبش و اهتزاز بودند ))

قسمت حذفی چهارم

این بار قسمت حذفی مربوط به زمانی است که مصطفی خان وارد مهمانی شده است و با مهمان ها روبرو شده است. همه او را به عنوان فردی مهم می شناسند که آشنای صاحبخانه است. در اینجا چنین گفته می شود :

(( به قصد ابراز رضامندی خود گیلاسی از عرق پر کرده تعارف کنان گفتم: آقای مصطفی خان، از این عرق اصفهان که الکلش کم است نوش جان بفرمایید. لب ها را غنچه کرده گفت: اگر چه عادت به کنیاک فرانسوی ستاره نشان دارم، ولی حالا که اصرار می فرمایید اطاعت می کنم. این را گفته و گیلاس عرق را با یک حرکت مچ دست ریخت در چاله ی گلو و دوباره گیلاس را به طرف من دراز کرده گفت: عرقش بدطعم نیست. مزه ودکای مخصوص لنینگراد را دارد که اخیرا شارژ دافر روس چند بطری برای من تعارف فرستاده بود. جای دوستان خالی خیلی تعریف دارد ولی این عرق اصفهان پای کمی از آن ندارد. ایرانی وقتی تشویق دید، فرنگی را تو جیبش می گذارد. یک گیلاس دیگر لطفا پر کنید ببینم.

طولی نکشید که ذو ثلث شیشه عرق به انضمام مقدار عمده ای از مشروبات دیگر در خمره شکم این جوان فاضل و لایق سرازیر شد. محتاج به تذکار نیست که ایشان در خوراک هم سرسوزنی قصور را جایز نمی شمردند. از همه این ها گذشته از اثر شراب و کباب چنان قلب ماهیتش شده بود که باورکردنی نیست. حالا دیگر چانه اش هم گرم شده و در خوش زبانی و حرافی و شوخی و بذله ولطیف نوک جمع را چیده و ...))

حالا می توانید بهتر درک کنید که چگونه مصطفی خان توانست آن گونه تغییر کند و تبدیل به جوان درخشان جمع بشود. خود نویسنده اثر کباب و شراب را در این تغییر بسیار مهم می داند

قسمت حذفی پنجم

حالا کباب غاز بر خلاف نقشه قبلی خورده شده است و صاحبخانه عصبانی و ناراحت از این موضوع است. در این قسمت راوی دوباره از مصطفی می گوید که بی اعتنا به اتفاقی که افتاده شروع به سخن گفتن برای مهمانان می کند. در این قسمت نیز جملاتی سانسور شده وجود دارد:

(( باز فیلشان یاد هندوستان افتاده و از نو بنای سخنوری را گذاشته، از شکار گرازی که در جنگل های سوییس در مصاحبت جمعی از مشاهیر و اشراف آنجا کرده بودند و از معاشقه خود با یکی از دخترهای بسیار زیبا و باکمال آن سرزمین، چیزهایی عرض کردند که چه عرض کنم. حضّار هم تمام را مانند وحی منزل...))

همان طور که می بینید قیمت معاشقه با دختر زیبا حذف شده است.

قسمت حذفی ششم

حالا تلفن زنگ می خورد و صاحبخانه این موضوع را برای کشاندن مصطفی به اتفاق غنیمت می شمارد و چنین می گوید:

((باز صدای تلفن بلند شد. بیرون جستم و فورا برگشته رو به آقای شکارچی معشوقه کش نموده گفتم آقای مصطفی خان، وزیر داخله شخصا پای تلفن است و ...))

ممنون از توجه شما به این مطلب. حتما به ما در شبکه های اجتماعی بیپوندید.

کانال تلگرام ما: https://t.me/quiz_of_poem

صفحه اینستاگرام ما : jorei_az_sher

دوستان همراه و عزیز، حتما نظرات خودتان را برای ما بنویسید. قسمت نظرات در ابتدای پست و زیر عنوان اصلی قرار دارد.

در کنار شاعران مرد ، در ایران شاعران زن متعددی وجود دارند که کمتر شناخته شده اند. برخی از این زنان، اشعار بسیار زیبایی دارند. ما بیشتر با شاعران زن معاصر همچون فروغ فرخزاد، سیمین بهبهانی، پروین اعتصامی و دیگر موارد آشنا هستیم. در این نوشته ما شما را با چند تن از شاعران زن قدیمی ایران آشنا می کنیم. با ما همراه باشید.

رابعه بلخی(رابعه بنت کعب)

احتمالا شناخته شده ترین شاعر زن قدیمی ، رابعه بلخی باشد. اشعار این شاعره در کتب مدارس نیز آمده است و رابعه بنت کعب نیز خوانده می شود. همان گونه که رودکی را پدر شعر فارسی می گویند، رابعه را نیز مادر شعر فارسی می نامند. او با رودکی هم دوره بوده است و در عصر حکومت سامانیان می زیسته است. چنین می گویند که او عاشق یکی از خدمتگزاران برادر خودش به نام بکتاش شده بود( برادرش پس از پدر به شاهی رسیده بود). حارث( برادرش) پس از مدتی از ماجرای عاشقی او خبردارد می شود و دستور کشتن و قتل رابعه را به خیال رابطه نامشروع صادر می کند.

ماجرای عشق او و بکتاش توسط عطار نیشابوری، در کتاب الهی نامه ذکر شده است. چنین می گویند که با رودکی دیدار داشته است. در زیر اشعاری را از او بخوانید:

عشق او باز اندر آوردم به بند --------- کوشش بسیار نآمد سودمند

عشق دریایی کرانه ناپدید ------------- کی توان کردن شنا ای هوشمند

@@@@@@

دعوت من بر تو آن شد کایزدت عاشق کناد ------------ بر یکی سنگین دل نامهربان چون خویشتن

مهری هِروی

مهری هروی یا همان مهرالنساء از شاعران زن سده نهم هجری می باشد. این شاعر در هرات به دنیا آمد و ندیم گوهرشاد( همسر شاهرخ میرزای تیموری) بود. او به شوخ طبعی شهرت داشت و این در اشعارش پیداست. ملکه گوهرشاد به او لقب زن فاضل داده بود.

وی با خواجه عبدالعزیز( از طبیبان شاهرخ میرزا) ازدواج کرد اما از این ازدواج به دلیل پیری شوهر راضی نبود. او دارای دیوان شعری است که مطلعش چنین است:

ادر یا ساقی العطشان اقداحا و عجّلها ---- که شوری می کند شیرین، شراب تلخ در دلها /// بسیار زیبا

از اشعار دیگر وی شعر زیر است که در جواب به حافظ آن را سروده است:

حل هر نکته که بر پیر خرد مشکل بود ------- آزمودیم به یک جرعه می حاصل بود

گفتم از مدرسه پرسم، سبب حرمت وی ---- در هر کس که زدم بیخود و لایعقل بود

مِهسَتی گنجوی

مهستی گنجوی از شاعران پیشرو در شعر پارسی است که در قرن ششم می زیسته است. وی هم دروه غزنویان بوده است و همسر او امیراحمد پسر خطیب گنجه بود.

او از برجسته ترین رباعی سرایان ایران است. این شاعره در گنجه متولد شد و همواره در شعرهایش خود را زنی "شهرآشوب" معرفی می کند. همسرش نیز مانند او در سرودن شعر مهارت داشت و آنها برای هم شعر می سراییده اند. در زیر دو رباعی زیبا از وی آورده شده است:

باد آمد و گل بر سر می خواران ریخت ------ یار آمد و می در قدح یاران ریخت

آن عنبر تر، رونق عطّاران برد --------------- وان نرگس مست خون هشیاران ریخت

@@@@@@@@

هنگام صبوح گر بت حورسرشت --------- پر می قدحی به من دهد بر لب کِشت

هر چند که از من باشد این سخن زشت ---- سگ به ز من ار هیچ کنم یاد بهشت

جهان ملک خاتون

جهان ملک خاتون دختر جلال الدین مسعودشاه بود. او شاعره و شاهزاده ایرانی بود که در قرن هشتم می زیست. او یکی از برجسته ترین شاعران زن ایرانی است. او همدوره حافظ بوده است و با عبید زاکانی نیز مشاعره و رودرویی داشته است.

پدرش در جنگ کشته می شود و به جای او، عمویش ابواسحاق به پادشاهی می رسد. ابواسحاق همان فردی است که حافظ در مدح او شعر گفته است. وی تا آخر در شیراز زندگی کرد. او به سعدی ارادات داشت و حافظ را نیز می ستود.

جالب است که دیوان اشعار او در کتابخانه ملی پاریس است و اشعار او به فرانسوی و دیگر زبان ها ترجمه شده است. فرانسویان او را مارسلین ایرانی نامیده اند. در زیر شعری از او را بخوانید:

عشّاق به درگهت اسیرند بیا --------- بدخویی تو به تو نگیرند بیا

هر جور و وفا که کرده ای معذوری ------ زان پیش که عذرت نپذیرند بیا

پادشاه خاتون

این شاعر زن، دختر سلطان قطب الدین محمد( حاکم کرمان) بوده است. وی زنی عالم و فاضل بوده است که در سرودن شعر نیز مهارت داشته است. وی پس از اتفاقاتی به حکومت کرمان رسید و در نهایت نیز بر اثر جنگ و اختلاف به دست مغول ها به قتل رسید. از او اشعار پراکنده ای به جای مانده است. در زیر شعری از او را بخوانید:

من آن زنم که کار من نکوکاری است ---------- به زیر مقنعه من بسی کُلهداری است

نکته: ظاهرا اکثر شاعران زن از طبقه حاکمیت و اشراف بوده اند و این خود جای تفکر دارد.

کانال تلگرام ما: https://t.me/quiz_of_poem

صفحه اینستاگرام ما : jorei_az_sher

دوستان همراه و عزیز، حتما نظرات خودتان را برای ما بنویسید. قسمت نظرات در ابتدای پست و زیر عنوان اصلی قرار دارد.

پس از بخش آغازین، داستان شاهنامه آغاز می شود. در ابتدا فردوسی، به سراغ اولین شاه می رود که نامش کیومرث است. این شخص اولین شاه ایران محسوب میشود. این شاه عزیز و عادل به مردمان غارنشین و بدوی چیزهای زیادی یاد می دهد. چگونگی ساختن برخی سلاح ها، تهیه لباس و چیزهای دیگر از جمله مواردی است که کیومرث به مردم یاد می دهد.

این فرد در کنار آموزش، شهرهای زیادی هم می سازد و جاهای زیادی را آباد می کند. او فردی عادل و درست کردار بوده است. فردوسی در وصف او می گوید:

همی تافت زو فرّ شاهنشهی ----- چو ماه دو هفته ز سرو سهی

معنی : از او فر و شکوه شاهی می تافت و چون ماه شب چهارده بود و رعناقامت و زیبا بودپ

کیومرث و سیامک و اهریمن

کیومرث شاه عادل فرزندی داشت به نام سیامک که بسیار او را دوست داشت و جان و زندگی پدرش بود. هیچ کس به کیومرث حسادت نمی کرد الّا اهریمن پلید یا شیطان.

شیطان هم برای خودش کلی فرزند داشت که سپاهش نیز محسوب می شدند. یکی از این فرزندان، شیطانی قوی و پرزور و شجاع بود. اهریمن برای گرفتن تاج و تخت کیومرث با لشکر به سمتش حرکت می کنه.

از سوی دیگر هم سیامک برای دفاع از پدر و سرزمین به مقابله با آنها می رود. چرم سیاهی می پوشد و سلاح در دست می گیرد. در جنگ اما با همان فرزند نیرومند اهریمن پلیذ، شکست می خورد. آن فرزند شیطان، او را بر زمین می زند و با چنگالش، کمرگاه شاهزاده ما سیامک را چاک می دهد( کمرگاه جایی که کمربند را می بندند).

فکند آن تنِ شاهزاده به خاک ----------- به چنگال کردش کمرگاه چاک

خبر مرگ فرزند که به کیومرث می رسداز تخت به پایین می آید و شروع به ناله و شیون و زدن خود می کند. همه از انسان و حیوان بر حال سیامک می گریسند.

یک سالی کیومرث به عزاداری پسر می نشیند که از سمت خداوند برایش پیام می آید( سروش) که گریه را بس کن و سپاهی جمع کن و برای نابودی آن اهریمن فراهم کن(ظاهرا کیومرث هم شاه بوده و هم به گونه ای پیامبر).

از آن بد کنش دیوِ روی زمین -------- بپرداز و پرداخته کن دل ز کین

کیومرث از جای خودش برمی خیزد و با سپاه به جنگ اهریمن می رود. در این میان سیامک فرزندی داشت به نام هوشنگ که برای پدربزرگش خیلی عزیز بود و حکم وزیر او را داشت. کیومرث به نوه اش می گویند تاج و تخت پس از من مال توست و من اکنون به جنگ اهریمن می روم تا او را شکست دهم.

که من لشکری کرد خواهم همی -------- خروشی برآورد خواهم همی

انتقام گرفتن کیومرث

خلاصه این که لشکری از انسان و حیوان را جمع می کند و به جمع دیو و اهریمن خبیث و لشکرش می رود.

سپاهی دد و دام و مرغ و پری ---------- سپهدار پرکین و کنداوری

در جنگ با آن، کیومرث سر دیو را می برد و انتقام فرزند را می گیرد.

بیازید هوشنگ چون شیر چنگ --------- جهان کرد بر دیو نستوه تنگ // معنی : هوشنگ چون شیر جنگید و جهان را بر آن دیو بزرگ، تنگ کرد

کشیدش سراپای یک‌سر دوال----------- سپهبد برید آن سر بی‌همال // بی همال: بی همتا

پس از آن که کیومرث انتقام فرزندش را می گیرد، طولی نمی کشد که از دنیا می رود.

چو آمد مر آن کینه را خواستار ---------- سرآمد کیومرث را روزگار

در آخر قصه کیومرث، فردوسی با بیت زیر ما را اندرز می دهد که جهان یک افسانه بیش نیست و خوبی و بدی آن نیز پایان می یابد.

جهان سر به سر چو فسانست و بس ------------ نماند بد و نیک بر هیچ‌کس

کانال تلگرام ما: https://t.me/quiz_of_poem

صفحه اینستاگرام ما : jorei_az_sher

دوستان همراه و عزیز، حتما نظرات خودتان را برای ما بنویسید. قسمت نظرات در ابتدای پست و زیر عنوان اصلی قرار دارد.

بارها پیش آمده که ما شعری را می خوانیم و بسیار از آن خوشمان می آید، اما نام شاعر آن را نمی دانیم. برخی از این شعرها واقعا مشهور هستند و اکثریت مردم آن را شنیده اند. با این وجود نام شاعران آنها را خیلی ها یا نمی دانند یا شاعران انها را کسان دیگری می دانند. در زیر به برخی از این ابیات و اشعار مشهوری پرداخته شده است که خیلی ها نام شاعرانشان را نمی دانند. مطمئنا این مطلب برایتان جالب خواهد بود.

شعر "عجب صبری خدا دارد، اگر من جای او بودم "

این شعر زیبایی است که خیلی از شما بدون شک آن را شنیده اید. در زیر بخشی از این شعر زیبا آورده شده است:

" عجب صبری خدا دارد !

اگر من جای او بودم . همان یک لحظه ی اول ، که اول ظلم را می دیدم از مخلوق بی وجدان،

جهان را با همه زیبایی و زشتی به روی یکدیگر ویرانه می کردم .... "

شاعر این شعر زیبا و خواندنی، معینی کرمانشاهی است.

شعر " پدر عشق بسوزد که درآمد پدرم"

این هم بیتی است که خیلی ها آن را شنیده اند و خیلی ها هم آن را زیر لب زمزمه کرده اند. شاعر این بیت استاد شهریار است که آن را برای معشوقه ای سرود که به ازدواج کسی دیگر درآمد و شهریار نتوانست به وصال او برسد. بیت کامل در زیر آمده است:

پدرت گوهر خود تا به زر و سیم فروخت ----- پدر عشق بسوزد که درآمد پدرم

شعر " زندگی صحنه یکتای هنرمندی ماست "

این شعر زیبا و پرمعنی را همه شما شنیده اید و آن را در نوشته های مجازی یا روی کتاب ها خوانده اید. شاعر این شعر زیبا، ژاله اصفهانی است. خیلی ها شاعر این شعر زیبا را سهراب سپهری یا اخوان ثالث می دانند که اشتباه است. در زیر این شعر آورده شده است:

" زندگی صحنه یکتای هنرمندی ماست

هر کسی نغمه خود خواند و از صحنه رود

صحنه پیوسته بجاست

خرم آن نغمه که مردم بسپارند به یاد "

شعر " خاورمیانه را آفرید، از روی چشمان شرقی ات"

شعری بسیار زیبا که خیلی از شما آن را خوانده اید و به اشتباه فکر کرده اید که شاعر آن، نزار قبانی است. شاعر این شعر زیبا، فردی ایرانی است به نام عباس حسین نژاد. جالب اینجاست که حتی این شعر به عربی هم ترجمه شده است و متن عربی و ترجمه آن به نام نزار قبانی پخش شده است. در زیر این شعر کوتاه اما زیبا آورده شده است:

" خاورمیانه را آفرید، از روی چشمان شرقی ات

پرآشوب، رنجور، خسته ، زیبا ... "

شعر " از خون جوانان وطن لاله دمیده"

تقریبا می توان گفت که همه ایرانی ها این آواز و شعر را شنیده اند. این شعر زیبا و غمگین که توسط خواننده های بزرگی چون استاد شجریان نیز خوانده شده است، تصنیف زیبایی است از عارف قزوینی. این شعر برای قربانیان و شهدای انقلاب مشروطه توسط عارف سروده شد.

"از خونِ جوانان وطن لاله دمیده
از ماتم سروِ قدشان، سرو خمیده
در سایهٔ گل بلبل از این غصه خزیده
گل نیز چو من در غمشان جامه دریده
چه کج‌رفتاری ای چرخ
چه بدکرداری ای چرخ
سر کین داری ای چرخ"

بیت " شیشه را در بغل سنگ نگه می دارد"

شاعر این شعر نغز و زیبا، ملاپناه واقف( شاعر قره باغی) است. این بیت حالا به یک ضرب المثل تبدیل شده است و بیان کننده اراده خداوند در حفاظت از اشخاص است. در زیر بیت آن را بخوانید:

گر نگهدار من آن است که من می دانم ------ شیشه را در بغل سنگ نگه می دارد

بیت " هر کس به طریقی دل ما می شکند"

این بیت را همه شما شنیده اید. شاعر این شعر زیبا، ناهید یوسفی است. در زیر بیت کامل آورده شده است:

هر کس به طریقی دل ما می شکند ----------- بیگانه جدا، دل ما می شکند

شعر " کجایید ای شهیدان خدایی"

این شعر را بدون شک همه ایرانی ها شنیده اند. این شعر زیبا درباره شهادت و شهدای کربلا بسیار شناخته شده است و آهنگ های زیبایی نیز با آن ساخته شده است.

جالب است بدانید خیلی ها فکر می کنند شاعر این اشعار، فردی معاصر است در حالی که شاعر آن مولوی است. در زیر برخی از ابیات زیبای این شعر مولانا آورده شده است.

کجایید ای شهیدان خدایی ------------- بلاجویان دشت کربلایی

کجایید ای سبک روحان عاشق -------- پرنده‌تر ز مرغان هوایی

کانال تلگرام ما: https://t.me/quiz_of_poem

صفحه اینستاگرام ما : jorei_az_sher

دوستان همراه و عزیز، حتما نظرات خودتان را برای ما بنویسید. قسمت نظرات در ابتدای پست و زیر عنوان اصلی قرار دارد.

در پارت اول بخش آغازین شاهنامه خواندید که فردوسی پس از حمد و ثنای خداوند به سراغ آفرینش جهان هستی و بعد انسان ها و بعد خورشید و ماه می رود و پس از آن به ستایش پیامبر و چهار خلیفه بعد از او می پردازد. در این بخش از مرور شاهنامه به سراغ بخش دوم این قسمت می رویم تا بخش آغازین شاهنامه را تمام کنیم. با ما همراه باشید.

دقیقی شاعر

پس از پارت اول که درباره آت صحبت شد، فردوسی داستانی را نقل می کند و به توصیف شاعری می پردازد که پیش از او سرودن شاهنامه را آغاز کرده بود: دقیقی. فردوسی، دقیقی را شاعری توانمند و دانا معرفی می کند که پیش از او شاهنامه را آغاز کرده بود. در عین حال فردوسی از او صاحب اخلاق و خوی بد معرفی می کند که همین خوی بد باعث کشته شدن او در جوانی می شود( به گفته فردوسی دقیقی توسط غلامش کشته می شود).

جوانی بیامد گشاده زبان ---------- سخن گفتن خوب و طبع روان

...

جوانیش را خوی بد یار بود ---------- ابا بد همیشه به پیکار بود ( اشاره به اخلاق و خوی بد دقیقی)

یکایک از او بخت برگشته شد ------- به دست یکی بنده بر کشته شد

فرذوسی بعدتر در جایی دیگر از شاهنامه نیز از او اسم می برد و چنین می سراید:

از این باره من پیش گفتم سخن ----------- سخن را نیامد سراسر به بن

سردون شاهنامه توسط خود فردوسی

پس از این حرف ها، فردوسی می گوید که چگونه تصمیم به سرودن شاهنامه گرفته است. ظاهرا فردی به نام ابومنصور، فردوسی را به سرودن شاهنامه تشویق می کند. فردوسی در ابیاتی چنین می گوید که او با سخنانی دلپذیر به سرودن قصه شاهان و خسروان ایران تشویق کرده است:

به شهرم یکی مهربان دوست بود ---------- تو گفتی که با من به یک پوست بود

مرا گفت خوب آمد این رای تو --------------- به نیکی گراید همی پای تو

نبشته من این نامهٔ پهلوی ------------------ به پیش تو آرم مگر نغنوی

گشاده زبان و جوانیت هست --------------- سخن گفتن پهلوانیت هست

شو این نامهٔ خسروان باز گوی ------------- بدین جوی نزد مهان آبروی

پس از اون هم فردوسی ماجرای یک نامه رو میگه که به میدن بهش و اون هم خلاصه مجاب میشه که شروع کنه.

مدح و ستایش مجمود غزنوی

پس از این که چرایی و چگونگی سرودن شاهنامه بیان می شود، ما در ابیاتی توصیف و ستایش سلطان محمود غزنوی را می خوانیم.

جهاندار، محمود شاه بزرگ --------- به آبشخور آرد همی میش و گرگ معنی : همه را رام و مطیع خویش می کند

ز کشمیر تا دریای چین ------------ بر او شهریاران کنند آفرین

... و کلی بیت دیگه در مدح محمود غزنوی

بدین گونه، بخش آغازین شاهنامه تمام می شود و با بیت زیر فردوسی می گوید که می خواهد شاهنامه را آغاز کند:

کنون باز گردم به آغاز کار ------------ سوی نامهٔ نامور شهریار

کانال تلگرام ما: https://t.me/quiz_of_poem

صفحه اینستاگرام ما : jorei_az_sher

دوستان همراه و عزیز، حتما نظرات خودتان را برای ما بنویسید. قسمت نظرات در ابتدای پست و زیر عنوان اصلی قرار دارد.

همان طور که پیش تر گفته شد، اشعار جعلی زیادی متاسفانه امروزه در فضای مجازی وجود دارند. این اشعار یا متون جعلی باعث ضربه به آگاهی مردم و نیز ضربه به اعتبار شاعران می شود. نباید گذاشت که این اشعار جعلی در ذهن ها رسوخ کنند و نیات خودشان را دنبال کنند. در پارت اول اشعار جعلی ما برخی از اشعار جعلی مشهور که رواج زیادی یافته اند را بررسی کردیم. اکنون به سراغ پارت یا همان بخش دوم می رویم( پارت کلمه ای انگلیسی است). با ما همراه باشید.

بیت جعلی منتسب به مولانا : ما را به خود کردی رها ---- شرمی نکردی از خدا

به قدری واضح است که این شعر از مولانا نیست که انسان می ماند چه بگوید. این که مردم باور می کنند چنین بیتی از مولوی است واقعا جای تعجب و نگرانی دارد. خلاصه این که بیت بالا احتمالا کار یک جوان امروزی است و این که چطور این بیت چرخیده و به نام مولانا مهر خورده است، جالب و بامزه است.

بیت جعلی منتسب به خیّام : من در عجبم ز می فروشان که ایشان

به طور کلی خیام ابیات زیادی نسروده است. در کنار آن هر شعری که در آن صحبت از می فروشی و می خوردن است نیز از خیام نیست. این بیت نیز از خیام نیست. بیت کامل در زیر آورده شده است:

من در عجبم ز می فروشان کایشان -------- زین به که فروشند چه خواهند خرید

بیت جعلی منتسب به مولوی : مراقب باش تو آنی، دل موری را نرنجانی

اشعار جعلی منتسب به مولانا واقعا تعداد قابل توجهی دارند. این بیت نیز از مولانا نیست و سندیت ندارد. هر چند که بیت، مفهوم زیبایی را منتقل می کند اما از شاعر بزرگ پارسی، مولوی نیست و دارای اشکالاتی است. در زیر بیت جعلی کامل آن را بخوانید:

مراقب باش تو آنی، دل موری را نرنجانی -------- که در آخر تو می مانی و مشتی خاک که از آنی

بیت جعلی منتسب به فریدون مشیری : من گرفتار شبم، در پی ماه آمده ام

این بیت امروزی نیز از شاعر مشهور (و مورد علاقه ادمین)، فریدون مشیری نیست. بیت به نسبت زیبایی است اما شاعر آن بهرحال جناب مشیری نیست. در زیر بیت کامل را بخوانید:

من گرفتار شبم، در پی ماه آمده ام ------------- سیب را دست تو دیدم، به گناه آمده ام

بیت جعلی منتسب به صائب تبریزی : دلبرا یک بوسه دادی، این قَدَر نازت ز چیست؟

این هم بیت زیبا و عاشقانه ای است که به اسم صائب زده شده است اما توسط صائب تبریزی سروده نشده است. در زیر بیت جالب و عاشقانه مورد پسند خیلی ها را با هم بخوانیم:

دلبرا یک بوسه دادی، این قدر نازت ز چیست؟ ------------- گر پشیمان گشته ای، بگذار در جایش نهم

شعر جعلی منتسب به فروغ فرخزاد : پدرم کله صبح است برو داد نزن

جاعلان این شعر به قدری خوب عمل کرده اند که مانند ندارد . حتی کلیپی هم به عنوان صدای فروغ فرخزاد که در حال خواندن این شعر است، پخش شده است. نه صدا متعلق به شاعره مشهور، فروغ فرخزاد است و نه شعر مال او. دایره کلمات و نیز نوع اشعار فروغ نشان می دهد که چنین شعری متعلق به او نیست. این شعر متعلق به شاعر دیگری است به نام جواد بنی اسدی که ظاهرا در سال 92 برای اولین بار منتشر شده است.

در فضای مجازی مراقب جعلیات باشید. بخشی از این شعر( به دلیل طولانی بودن این شعر) در زیر آورده شده است:

پدرم! کله ی صبح است! برو! داد نزن!

من که بیدار شدم,این همه فریاد نزن!

توی ذهن تو نماز است فقط! میدانم

پدرم! چشم! فقط داد نزن!میخوانم!

من از امروز,مسلمانِ مسلمان,باشد!

کار هر روز وشبم خواندن قران,باشد!

هر چه گفتی تو قبول است,فقط راضی باش

پدرم! جان علی از پسرت راضی باش

کاش بنشینی و یک لحظه فقط گوش کنی!

کاش یک لحظه به حرف پسرت گوش کنی!

حَجَر از حافظه ها پاک شده…می فهمی؟

پسرت صاحب ادراک شده ,می فهمی؟

به خدا حق,همه ی آنچه تو می گویی نیست!

پدرم!حضرت حق آنکه تو می جویی نیست!

پدرم! ما همه در ظاهر دین بند شدیم

همگی منحرف از دین خداوند شدیم

غربت عقل نمایان شده امروز پدر!

نام عباس علی نان شده امروز پدر!

.....

شعرها و مطالب جعلی انتهایی ندارد. این پست دوم ما از اشعار جعلی بود. در صفحه اینستاگرام ما در چند پست به این اشعار پرداخته شده است. همراهی شما باعث افتخار ماست.

کانال تلگرام ما: https://t.me/quiz_of_poem

صفحه اینستاگرام ما : jorei_az_sher

دوستان همراه و عزیز، حتما نظرات خودتان را برای ما بنویسید. قسمت نظرات در ابتدای پست و زیر عنوان اصلی قرار دارد.